Gỗ ngọc am lên tuyết là gì? Nhận biết tuyết thật và cách bảo quản

Gỗ ngọc am thường hay xuất hiện 1 lớp trắng mỏng, lấp lánh trên bề mặt gỗ. Lớp ấy được gọi là tuyết. Tên gọi gợi hình, nhưng bản chất không phải hơi nước đóng băng. Đó là tinh dầu trong gỗ tỏa ra bề mặt, gặp điều kiện thời tiết thuận lợi thì kết tinh lại mà thành.

Bản chất nông lâm của lớp trắng trên các loại gỗ có tinh dầu như ngọc am

Ngọc am thuộc họ Hoàng đàn, tên khoa học Cupressus funebris. Gỗ loài này chứa hỗn hợp tinh dầu. Khi tượng được tạc xong, hệ thống mạch và khoang tế bào gần mặt đục không còn được lớp vỏ cây giữ lại. Một phần hợp chất bay hơi chậm, một phần theo thớ đi ra ngoài. Ở miền Bắc, ngày ẩm đêm se lạnh, hoặc mùa nồm xen những đợt khô, tinh dầu trên bề mặt có điều kiện kết thành lớp trắng mịn. Nhìn xa giống sương muối. Nhìn gần thường thấy những sợi hoặc hạt li ti, óng khi nghiêng ánh sáng. Lớp tinh dầu kết tinh ấy, người ta thường gọi là Tuyết.

Lượng tuyết phụ thuộc trước hết vào hàm lượng dầu trong phôi, không phụ thuộc vào kiểu tượng, loại tượng. Gốc già, măng, gỗ đỏ tích dầu nhiều năm sẽ cho lớp trắng dày hơn thân cây lớn nhanh. Nhiệt độ ổn định quanh năm trong phòng máy lạnh khô làm quá trình này chậm lại. Nắng trực tiếp làm dầu bay nhanh, mặt gỗ dễ nứt, tuyết cũng khó giữ.

Tuyết không phải mốc. Mốc sống nhờ ẩm đọng và chất hữu cơ trên bề mặt, thường có mùi hơi chua hoặc mùi nhà kín, sợi tơ có thể xám, xanh hoặc đen. Tuyết tinh dầu không có mùi ẩm ấy. Chạm nhẹ, lớp thật thường tan thành cảm giác dầu mỏng trên tay, không vụn như bột phấn.

Tuyết khác nhau theo nguồn gỗ

Cùng một loài, lập địa và tuổi cây quyết định dầu nhiều hay ít, nên tuyết không đều nhau giữa các nguồn.

Ngọc am đỏ Nghệ An, nhất là gỗ già, thường cho lớp tuyết dày và đều, nhìn gần với hình ảnh tuyết phủ trên gờ đục. Màu gỗ sâu đi cùng hàm lượng dầu cao là cặp điều kiện thuận lợi. Đây là nhóm mà người chơi gỗ ngọc am chờ đợi nhất, vì tuyết hiện rõ mà không cần chờ quá lâu nếu nhà có ẩm theo mùa.

Ngọc am vàng Nghệ An vẫn lên tuyết. Lớp trắng thường mỏng hơn hàng đỏ già, xuất hiện chậm hơn, tập trung ở góc chạm hơn là phủ rộng cả mặt. Gốc già dầu của nguồn vàng có thể gần với hàng đỏ; thân sáng màu, thớ rộng hơn thì tuyết sẽ khiêm tốn.

Ngọc am Lào theo lô cũng lên tuyết được. Cây lớn nhanh ở vùng mưa nhiều nên mật độ gỗ và độ bền mùi thường kém hàng núi đá già, nhưng tinh dầu lúc mới chế tác vẫn đủ để kết tinh. Tuyết ở gỗ ngọc am Lào này hay mỏng, không đều, có pho lên rõ ở khe, có pho chỉ thoáng một lớp. Điều đó không biến gỗ Lào thành gỗ giả. Nó chỉ cho thấy phẩm cấp dầu khác nhau, đúng như bài cách nhận biết gỗ ngọc am thật – giả đã được trình bày trước.

Gốc và lũa Hà Giang già dầu đi theo cùng logic: Dầu nhiều thì dễ lên, khối nhỏ không có nghĩa kém tuyết. Phôi Hà Giang lớn gần như hết nên ít thấy một pho to phủ tuyết dày; pho nhỏ để mộc vẫn có thể trắng gờ đục rất rõ.

Hàng để mộc và hàng đã sơn PU

Tượng để mộc thì mặt gỗ được tiếp xúc trực tiếp với độ ẩm, điều kiện thời tiết, tinh dầu dễ dàng giải phóng ra ngoài, cho nên tuyết thường dễ xuất hiện. Khe móng chân thiềm thừ, đường chạm râu Trần Hưng Đạo, nếp gấp áo bào... là những vị trí trên thân tượng mà tuyết dễ dàng xuất hiện. Muốn xem hiện tượng này thì tượng gỗ ngọc am để mộc là điều kiện thuận nhất.

PU tạo màng trên bề mặt. Màng ấy giữ ẩm cho gỗ, hạn chế nứt, dễ lau, nhưng cũng lại bịt phần lớn đường thoát của tinh dầu. Tuyết không mất hẳn. Nó tìm chỗ màng mỏng hoặc đứt đoạn: Với tượng đã sơn PU thì khe đục sâu, lỗ khoan, mặt cắt ngang ở đáy tượng, đường nứt chân chim... là những vị trí có thể xuất hiện tuyết. Tuy nhiên lượng tuyết ít hơn rõ so với cùng một phôi để mộc. Ai đã chọn PU vì sợ nứt và bám bụi nên chấp nhận tuyết chỉ còn là chi tiết ở khe, không còn là lớp phủ thẩm mỹ.

| Bạn muốn so sánh gỗ ngọc am đã Pu hay để mộc? Mời bạn theo dõi bài viết: nên chọn cóc gỗ ngọc am để mộc hay đã sơn PU.

Cùng một xưởng, cùng nguồn gỗ, pho mộc và pho PU sẽ cho các kiểu lên tuyết khác nhau. Đó là hệ quả vật lý của màng sơn, không phải một pho thật và một pho kém.

Tuyết thật, mốc và lớp trắng tạo thêm

Tuyết thật hình thành dần. Sau khi tạc, gỗ cần thời gian ổn định. Ở nhà có nồm, vài tuần đến vài tháng có thể thấy lớp mỏng. Tuyết không mọc đều như sơn. Nó bám chỗ thớ đứt, góc cạnh, nơi tay đục để lại nhiều diện tích thoáng.

Mốc xuất hiện khi tượng ướt, để sát tường, kín tủ ẩm, hoặc lau bằng khăn ướt rồi ủ. Mốc có thể trắng lúc đầu nên dễ nhầm. Nếu lớp trắng kèm mùi ẩm, sợi tơ dài, lan thành loang trên mặt phẳng chứ không chỉ ở gờ đục, nên đưa tượng ra chỗ thoáng, lau khô, không phủ thêm nilon.

Lớp trắng tạo thêm thường dày ngay, đều một mạch, có cảm giác sáp hoặc bột. Chạm vào dính, không tan thành dầu. Có trường hợp xuất hiện sẵn khi mới nhận hàng, dù nhà người mua khô. Gỗ ngọc am ít dầu mà “tuyết” quá nhiều ngay từ đầu là tín hiệu cần xem lại, không phải để kết tội mọi lớp trắng.

Không có tuyết cũng chưa nói được điều gì dứt khoát. Phòng điều hòa khô, nhà tầng cao ít nồm, tượng để tủ kính kín, gỗ vàng ít dầu, mặt đã PU kín: cả năm trường hợp ấy đều có thể không lên tuyết dù gỗ đúng loài.

Bảo quản để gỗ có điều kiện lên tuyết

Điều kiện để bức tượng gỗ ngọc am có thể lên tuyết là gỗ đó phải còn tinh dầu, điều kiện nhiệt độ, độ ẩm phải phù hợp. Nhiều người thường nói đùa "Muốn lên tuyết, phải do duyên. Không phải cứ muốn có là được"

Đặt tượng nơi thoáng, tránh nắng cửa kính chiếu thẳng. Nắng làm mặt gỗ già dầu co nhanh, nứt trước khi tuyết kịp bám. Gió miệng điều hòa thổi trực tiếp cũng rút ẩm mặt gỗ. Những điều kiện này, khiến tuyết khó có thể xuất hiện được.

Miền Bắc có sẵn chu kỳ nồm và se lạnh. Đó là điều kiện tự nhiên phù hợp hơn phòng kín hút ẩm quanh năm. Tủ kính đẹp nhưng nếu đóng chặt, hơi ẩm đọng đáy tủ lại đẩy về phía mốc. Để hé hoặc không dùng tủ cũng được, tùy bụi nhà.

Lau tượng mộc bằng khăn khô, mềm. Khăn ướt để lại nước trong khe đục. Không cần rửa tuyết đi cho “sạch”. Tuyết mỏng là một phần mặt gỗ. Nếu bám bụi, thổi nhẹ hoặc dùng cọ mềm khô. Cạo mạnh sẽ mất lớp kết tinh và xước thớ.

Hàng đã PU chỉ cần lau khô. Không nên bóc sơn để chờ tuyết nếu pho đã chọn PU vì lý do sử dụng. Tuyết ở khe, nếu có, để nguyên.

Không phải pho nào cũng lên, dù làm đúng các bước trên. Hàm lượng dầu do cây quyết định từ trước khi vào xưởng. Bảo quản chỉ mở cửa cho hiện tượng xảy ra, không tạo dầu mới trong gỗ.

Tuyết có làm tăng giá trị trưng bày không

Có, với người thích mặt gỗ sống. Lớp trắng làm gờ chạm đọc rõ hơn, gợi tuổi gỗ và nhắc rằng pho còn tinh dầu. Với người thích mặt sạch, màu đều, tuyết lại là thứ muốn lau đi.

Tuyết không nên đứng một mình khi định giá. Pho Lào lớn, tuyết mỏng, thần thái tốt vẫn đúng nhu cầu phòng khách. Pho đỏ Nghệ An nhỏ, tuyết dày, hợp bàn trà, kệ thấp, chỗ nhìn gần. Giá trị nằm ở sự khớp giữa nguồn gỗ, cách hoàn thiện và chỗ đặt, không nằm ở việc bắt buộc phải có một lớp tuyết.

Ai đang cân nhắc giá theo nguồn gỗ có thể đọc thêm bài về giá tượng ngọc am trên cùng chuyên mục. Ai đang phân vân nguồn Hà Giang, Nghệ An hay Lào thì bài nhận biết phẩm cấp hữu ích hơn là ngồi đếm tuyết.

Tuyết là dấu hiệu gỗ già dầu và bề mặt còn thở. Nó làm tượng mộc thêm một lớp thời gian. Nó không phải giấy chứng nhận, cũng không phải thứ phải tạo cho bằng được. Để gỗ đúng chỗ, đúng cách hoàn thiện đã chọn, rồi chờ khí hậu làm phần việc của nó. Người ta vẫn nói, muốn lên tuyết phải nhờ duyên là vì vậy.

---

Một vài hỏi đáp về hiện tượng lên tuyết ở gỗ ngọc am

Gỗ ngọc am lên tuyết mất bao lâu?

Không có mốc cố định. Nhà kín, có độ ẩm, gỗ đỏ già, để mộc, có thể thấy lớp mỏng sau vài tuần đến vài tháng. Nhà khô, mở điều hòa thường xuyên; gỗ vàng hoặc gỗ Lào non ít dầu, đã PU, có thể lâu hơn hoặc không thấy rõ tuyết. 

Rửa tuyết đi có sao không?

Không cần rửa. Nước làm khe gỗ ẩm và dễ đẩy sang mốc. Nếu muốn bớt lớp trắng, dùng khăn khô hoặc cọ mềm. Cạo mạnh sẽ xước mặt đục.

Để tượng trong tủ kính có lên tuyết không?

Có thể, nếu tủ không kín tuyệt đối và nhà vẫn có ẩm. Tủ đóng chặt, đáy có hơi nước, rủi ro mốc cao hơn lợi ích xem tuyết. Hé cửa tủ hoặc đặt ngoài tủ vẫn là cách dễ kiểm soát hơn.

Sơn PU rồi còn lên tuyết nữa không?

Còn, chủ yếu ở khe kẽ, lỗ đục, đáy tượng. Lượng tuyết ít hơn hàng mộc cùng phôi. Chọn PU là chấp nhận đánh đổi: dễ bảo quản hơn, hiện tượng tuyết mờ đi.

Trên đây là 1 số chia sẻ của chúng tôi về hiện tượng lên tuyết ở gỗ ngọc am. Các bạn cần thêm thông tin tham khảo, tư vấn và đặt mua xin vui lòng liên hệ 0983432462. Trân trọng cảm ơn.